เศรษฐศาสตร์จานร้อน : ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ กรุงเทพธุรกิจ วันจันทร์ที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2551
วิกฤติสถาบันการเงินในสหรัฐ และยุโรปที่ปะทุขึ้นในเดือนกันยายน-ตุลาคม 2008 ดูเสมือนว่าจะคลี่คลายลงในระดับหนึ่งแล้ว เห็นได้จากการปรับลดลงของดอกเบี้ยกู้ยืม (เงินดอลลาร์ 3 เดือน) ระหว่างธนาคารที่เรียกว่า ไลบอร์ (Libor) จากระดับสูงสุดที่ 4.8% เมื่อต้นเดือนตุลาคม มาอยู่ที่ 3.5% ในขณะนี้ ทั้งนี้ เพราะรัฐบาลสหรัฐ และยุโรปประสานกันออกนโยบาย และมาตรการต่างๆ อย่างรีบเร่ง เพื่อกอบกู้สถานะของสถาบันการเงินของตน โดยการค้ำประกันเงินฝาก ค้ำประกันตราสารของสถาบันการเงินที่ออกใหม่ ให้เงินกู้และสภาพคล่อง กับสถาบันการเงินอย่างไม่มีจำกัด ตลอดจนสัญญาจะเพิ่มทุนให้กับสถาบันการเงิน จนเพียงพอที่นักลงทุน และผู้ฝากเงินเชื่อมั่นว่า สถาบันการเงินจะอยู่รอดต่อไปได้ ทั้งนี้ ควรสังเกตว่ามาตรการต่างๆ ที่ช่วยกอบกู้ระบบการเงินของยุโรปนั้น มุ่งเน้นที่จะช่วยด้านขวาของงบดุลของสถาบันการเงิน คือ การปล่อยกู้ให้กับสถาบันการเงิน การค้ำประกันเงินฝาก และการเพิ่มทุนให้กับสถาบันการเงิน
ความช่วยเหลือดังกล่าว ถือได้ว่าเป็นการหลีกเลี่ยงความหายนะของระบบการเงินโลก แต่มิได้หมายความว่า เศรษฐกิจจริงจะไม่ได้รับผลกระทบ ทั้งนี้ เพราะปัญหาหลักที่นำมาสู่การตกต่ำทางเศรษฐกิจยังมิได้รับการเยียวยา ขอให้เรามาทำความเข้าใจร่วมกันก่อน ว่า หัวใจของปัญหา คือ การที่ราคาสินทรัพย์ถูกปั่นให้ปรับสูงขึ้น เป็นฟองสบู่ กล่าวคือ ราคาสินทรัพย์ประเภทต่างๆ อาทิเช่น อสังหาริมทรัพย์ และหุ้นปรับตัวสูงเกินความเป็นจริง นอกจากนั้น มีการสร้างหนี้ โดยการออกตราสารหนี้ และอนุพันธ์ต่างๆ ที่ให้ผลตอบแทนสูงมากมาย ซึ่งนักลงทุนไม่ได้คำนึงถึงความเสี่ยงเท่าที่ควร แปลว่า คนอเมริกา และคนยุโรปต่างเข้าใจผิด นึกว่าสินทรัพย์ตราสาร และอนุพันธ์ต่างๆ ที่ตนถือครองอยู่นั้นมีมูลค่าสูง ทำให้รู้สึกตัวว่าร่ำรวย จึงได้บริโภคอย่างฟุ่มเฟือย แต่เมื่อฟองสบู่แตกในเดือนตุลาคม ก็เห็นสภาพที่แท้จริงว่า สินทรัพย์ต่างๆ นั้น ราคาต่ำกว่าเดิมมาก อาทิเช่น ราคาบ้านในยุโรปหลายประเทศ และในอเมริกาปรับลดลงไป 10-15% ในขณะที่ราคาหุ้นก็ปรับลดลงไปเกือบ 40% แล้ว ส่วนตราสารอนุพันธ์ อาทิเช่น ซีดีโอ (Collateralized Debt Obligation) ที่เคยเข้าใจว่ามีคุณภาพสูงและมีมูลค่ารวมหลายล้านล้านดอลลาร์ กำลังถูกตีราคาใหม่ สะท้อนว่ามูลค่าจริงนั้น อาจไม่ถึง 10% ของมูลค่าเดิม
สรุปคือ คนยุโรป และอเมริกา เพิ่งรู้ตัวว่าตนมิได้ร่ำรวยดังที่คิด สินทรัพย์ต่างๆ ที่เดิมนึกว่าราคาสูง ทำให้รู้สึกตัวว่ามีความมั่งคั่ง ปัจจุบันรู้ตัวแล้วว่า มิได้มั่งคั่งดังที่คิด สิ่งที่จะเกิดขึ้นในปี 2009 และปีต่อๆ ไป คือ การบริโภคในยุโรปและอเมริกา จะปรับลดลงอย่างรุนแรง การบริโภคฟุ่มเฟือยต้องลดลง และต้องเพิ่มการออม ซึ่งจะทำให้บริษัทต่างๆ ได้รับผลกระทบจากยอดขายที่ลดลง บางบริษัทอาจต้องปิดตัวลง และต้องมีการปลดคนงานอีกมาก นอกจากนี้ ในสภาวการณ์ที่สถาบันการเงินยังต้องเพิ่มทุนเพื่อลบล้างความเสียหายจากหนี้เสียในปี 2008 และต้องรับมือกับหนี้เสียใหม่ในปี 2009 จะทำให้สถาบันการเงินในยุโรปและอเมริกาปล่อยสินเชื่ออย่างจำกัด และระมัดระวังอย่างยิ่ง จึงเชื่อได้ว่า เศรษฐกิจโลกจะได้รับผลกระทบจากการตึงตัวของสินเชื่อโดยกว้างขวาง
เมื่อเป็นเช่นนั้น สถาบันการเงินหรือประเทศใดที่มีหนี้สินมาก หรืออยู่ในภาวะที่ต้องกู้เงินเพิ่มขึ้นจะถูกเพ่งเล็ง และมีโอกาสสูงที่จะถูกปฏิเสธการให้สินเชื่อ ซึ่งกำลังเกิดขึ้นแล้วกับประเทศกำลังพัฒนาหลายๆ ประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ประเทศตลาดเกิดใหม่ในยุโรปตะวันออก ที่มีการกู้เงินจากต่างประเทศเป็นจำนวนมากและขาดดุลบัญชีเดินสะพัดสูง คาดว่าประเทศยุโรปตะวันออกประมาณ 6-8 ประเทศ จะต้องขอใช้บริการของไอเอ็มเอฟ สำหรับเอเชียนั้น ประเทศที่กำลังถูกจับตาอย่างใกล้ชิด คือ เกาหลีใต้ ซึ่งมีหนี้สินต่างประเทศระยะสั้นมากถึง 170,000 ล้านดอลลาร์ เกือบเท่าทุนสำรองระหว่างประเทศที่ 230,000 ล้านดอลลาร์ ซึ่งเกาหลีใต้กำลังประสบปัญหาเงินทุนไหลออก ทั้งจากการขาดดุลบัญชีเดินสะพัดและถูกเรียกคืนเงินกู้ ทำให้ค่าเงินวอนของเกาหลีใต้ลดต่ำลงอย่างมาก อีกประเทศหนึ่งในเอเชียที่รู้ตัวว่าจะมีปัญหา และกำลังเจรจาเพื่อกู้เงินจากไอเอ็มเอฟ คือ ปากีสถาน แต่โดยรวมแล้ว ประเทศในเอเชียยังถือว่ามีสถานะทางการเงินที่แข็งแกร่งกว่าภูมิภาคอื่น
สำหรับประเทศไทย แม้ว่าจะได้รับผลกระทบจากการชะลอตัวของเศรษฐกิจโลก แต่ไม่มีปัญหาเช่นที่กำลังเกิดขึ้นกับประเทศที่กล่าวถึงข้างต้น อย่างไรก็ตาม ในขณะนี้ ความไม่แน่นอนยังมีสูง ทำให้การมองภาพเศรษฐกิจในปีหน้า จึงยังมีความแตกต่างกัน สรุปได้ดังนี้
1. เมอร์ริล ลินช์ เป็นห่วงเศรษฐกิจสหรัฐมากที่สุด โดยเชื่อว่าเศรษฐกิจสหรัฐจะหดตัว 1.7% ในขณะที่ไอเอ็มเอฟ และ (consensus) เชื่อว่าเศรษฐกิจสหรัฐจะไม่ขยายตัวแต่ไม่ถึงกับหดตัว
2. ไอเอ็มเอฟเป็นห่วงยุโรป และยุโรปตะวันออก ทั้งนี้ เพราะไอเอ็มเอฟได้เตือนเสมอมาว่า ปัญหาสถาบันการเงินนั้น มิได้มีปัญหาเฉพาะที่อเมริกา แต่ในยุโรปเองก็รุนแรงไม่แพ้กัน
3. ทุกคนตั้งความหวังเอาไว้กับจีน โดยคาดการณ์ว่า เศรษฐกิจจีนจะขยายตัว 9% ในปี 2009 ซึ่งหากเศรษฐกิจจีนขยายตัวต่ำกว่าที่คาดการณ์ เศรษฐกิจโลกจะทรุดตัวลงมากเกินคาด
4. สำหรับเศรษฐกิจไทยนั้น บล. ภัทรได้ปรับลดการคาดการณ์การขยายตัวของเศรษฐกิจไทยลงมาที่ 3.3% ในปี 2009 ซึ่งต่ำกว่าทั้งการคาดการณ์เฉลี่ย และไอเอ็มเอฟ มาก ทั้งนี้ เชื่อว่าทั้งสองจะต้องปรับลดการคาดการณ์ของตนลงในอนาคต
คำถาม
1. ท่านคิดว่าเมอร์ริล ลินช์ เป็นห่วงเศรษฐกิจสหรัฐ โดยเชื่อว่าเศรษฐกิจในอนาคตจะเป็นอย่างไร
2.หัวใจของปัญหาที่กล่าวไปแล้วนั้นหมายถึงอะไร?
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น